Μουσική, Μαθηματικά και Lego

Τα Lego (ή οποιαδήποτε άλλα παρόμοια τουβλάκια) μπορούν να αποτελέσουν έναν πολύ ιδιαίτερο τρόπο εκμάθησης των ρυθμικών αξιών στην πράξη, ιδιαίτερα σε παιδιά που δυσκολεύονται στα μαθηματικά και στις έννοιες των κλασμάτων. Τα Lego μπορούν μέσα από το παιχνίδι να βοηθήσουν τα παιδιά να αντιληφθούν τα κλάσματα, πώς χωρίζουμε κάτι σε μέρη και πώς παίρνουμε ένα μέρος από αυτό. Έτσι όταν μιλάμε για όγδοα, τέταρτα και μισά είναι εύκολο να τα κατανοήσουν, να τα κατασκευάσουν και να τα παίξουν. Μέσω του Build with Chrome έφτιαξα ένα σχέδιο της αντιστοιχίας κάθε κομματιού Lego με την αντίστοιχη ρυθμική αξία. 

Μπορούμε επίσης να δημιουργήσουμε ρυθμούς με κομματάκια Lego τους οποίους θα πρέπει τα παιδιά να παίξουν ή να δημιουργήσουν τους δικούς τους! Είναι μια ιδέα που μπορεί να λειτουργήσει διαθεματικά με το μάθημα των Μαθηματικών ή και ως επιπλέον ενίσχυση στις μαθησιακές δυσκολίες. Στις παρακάτω εικόνες μπορείτε να πάρετε περισσότερες ιδέες για τη χρήση των Lego στη μουσική.  

http://tommcpherson.ca/

http://elementarymusicresources.blogspot.com/

http://elementarymusicresources.blogspot.com/

http://elementarymusicresources.blogspot.com/

http://www.scholastic.com/ 

http://www.scholastic.com/

Εφαρμογή για τις ρυθμικές αξίες και τις νότες

Το Rhythm Cat είναι μια εφαρμογή με διάφορα ρυθμικά κομμάτια για να εξασκηθούν τα παιδιά στις ρυθμικές αξίες. Υπάρχουν διαφορετικά επίπεδα τα οποία σταδιακά γίνονται όλο και πιο δύσκολα και χρησιμοποιούνται οι περισσότερες βασικές ρυθμικές αξίες. 

                                      

Δείτε το στην πράξη!

Όταν τα παιδιά βρίσκονται σε ομάδες εργασιών και ασχολούνται με διάφορα ρυθμικά παιχνίδια, κάθε ομάδα περνάει κυκλικά και από το χώρο στον οποίο βρίσκεται το τεχνολογικό υλικό για να εξασκηθεί με αυτόν τον τρόπο στις ρυθμικές αξίες. Μπορείτε να την βρείτε εδώ για Android και εδώ για iOS. Υπάρχει επίσης η αντίστοιχη εφαρμογή της ίδια εταιρίας για τις νότες στο πεντάγραμμο στο κλειδί του Σολ και του Φα. Μπορείτε να βρείτε όλες τις διαθέσιμες εφαρμογές εδώ για Android και εδώ για iOS.

Χορεύοντας στο ρυθμό της μουσικής (Κινούμαστε/Ζωγραφίζουμε/Φτιάχνουμε ιστορίες)

Image courtesy of debspoons at FreeDigitalPhotos.net

Ένας στόχος του σχολείου είναι να βοηθάει τα παιδιά να ανακαλύπτουν τον εαυτό τους, να εξοικειώνονται με το σώμα και τις κινήσεις τους και να διασκεδάζουν ενώ ταυτόχρονα κινούνται στο χώρο. Μέσα από διάφορες μουσικοκινητικές δραστηριότητες τα παιδιά αποκτούν ευλυγισία, πλαστικότητα στην κίνησή τους, απελευθερώνονται, γίνονται δημιουργικά, εκφράζονται και απεγκλωβίζουν τη φαντασία τους.

 Διαπιστώνω ότι είναι κάτι το οποίο έχουν απόλυτα ανάγκη, ειδικά όταν είναι αναγκασμένα να κάθονται επί ώρες σε ένα γραφείο/θρανίο/υπολογιστή... Το αστικό περιβάλλον, άλλωστε, δεν βοηθάει ιδιαίτερα στην αίσθηση ελευθερίας που τόσο πολύ χρειάζεται να αισθανθούν! Στην πολύ όμορφη σελίδα The Singing Fish βρήκα μια μουσικοκινητική δραστηριότητα που μπορεί να βοηθήσει τους μικρούς μαθητές να ανακαλύψουν τις διαφορετικές δυναμικές του ήχου (ένταση, ταχύτητα, ύφος κτλ.), να έρθουν σε επαφή με πολύ γνωστά κομμάτια κλασσικής μουσικής και να αφήσουν τη φαντασία τους ελεύθερη μπαίνοντας σε ρόλους και δημιουργώντας πλάσματα που θέλουν να υποδυθούν.

Διαβάστε το άρθρο εδώ

Μαθαίνουμε το Ρυθμό με Επιτραπέζια Παιχνίδια!

    Ένας πολύ όμορφος τρόπος για να μάθουμε είναι το παιχνίδι! Μέσα από το παιχνίδι οι μαθητές αντιλαμβάνονται βιωματικά διάφορες έννοιες που προσπαθούμε να διδάξουμε και το μάθημα γίνεται σίγουρα λιγότερο βαρετό. Βρήκα εδώ ένα επιτραπέζιο παιχνίδι το οποίο μπορείτε να κατεβάσετε δωρεάν. Επιπλέον, μπορείτε εδώ να αγοράσετε καρτέλες με πολλούς και διαφορετικούς ρυθμούς.

    Περιλαμβάνει ταμπλό για τους παίκτες και κάρτες με ρυθμικές αξίες ή εντολές. Μετέφρασα τις κάρτες εντολών στα ελληνικά (μπορείτε να δείτε πώς να το κάνετε εδώ ) και έφτιαξα και κάποιες ακόμα για τους μαθητές των μεγαλύτερων τάξεων, με παρεστιγμένα, δέκατα έκτα, τρίηχα κτλ. ! Μπορείτε να βρείτε τις κάρτες εντολών που έχω φτιάξει στα ελληνικά εδώ ή να δημιουργήσετε δικές σας. 

Οι πρώτες νότες στη φλογέρα

   Η φλογέρα είναι ένα οικονομικό 
μουσικό όργανο που μπορούν να προμηθευτούν όλα τα παιδιά και με σχετικά απλούς δακτυλισμούς να καταφέρουν να παίξουν μουσικά κομμάτια. Στην αρχή της χρονιάς είχα ζητήσει από όσους ήθελαν να μας φέρουν τις φλογέρες στην τάξη για να τις χρησιμοποιήσουμε κάποια στιγμή και η συμμετοχή των παιδιών ήταν απροσδόκητη! 
Η αίθουσα της μουσικής γέμισε φλογέρες! 

   

   Η παρακάτω δραστηριότητα μπορεί να χρησιμοποιηθεί για γενικότερη εκμάθηση των δακτύλων στη φλογέρα ακόμα και στο σπίτι. Ανακάλυψα τις παρακάτω κάρτες στην παρακάτω σελίδα Music Workstations MEGA Bundle και τις τροποποίησα στα ελληνικά αλλάζοντας τα ονόματα στις νότες. 

Ρυθμικός πολύχρωμος χαρτετός

   Φέτος κατασκευάσαμε έναν πολύχρωμο ρυθμικό χαρταετό που δεν πετάει, αλλά μπορεί να διακοσμήσει όμορφα την τάξη, το δωμάτιο ή το σπίτι. Είχαμε ήδη δουλέψει τις ρυθμικές αξίες, οπότε ήταν μια θαυμάσια ευκαιρία να τις θυμηθούμε μέσα από ένα κατασκευαστικό παιχνίδι πρόσθεσης και χρωμάτων. Τα παιδιά ευχαριστήθηκαν πολύ με το δημιούργημά τους και ένιωσαν περήφανοι και ικανοί μικροί μουσικοί που μπόρεσαν να τον χρωματίσουν με επιτυχία! 

   Ταυτόχρονα μιλήσαμε για τις Απόκριες, τη σχέση τους με την αρχαιότητα, τα ήθη και έθιμα αυτής της περιόδου, τα σκωπτικά τραγούδια, ακούσαμε και τραγουδήσαμε «αθώα» τραγούδια όπως το «Παντρεύουνε τον Κάβουρα», «Ο Χαραλάμπης», «Τα Καβουράκια» και «Στης ακρίβειας τον καιρό»  και διασκεδάσαμε όσο φτιάχναμε το χαρταετό μας.

Fanga Alafia - Ένα τραγούδι από τη Νιγηρία

Fanga Alafia 

https://tomvanoostrom.wordpress.com/2013/07/17/funga-alafia-for-marimba-band/

   Στην παρακάτω δραστηριότητα θα χρησιμοποιήσουμε ένα παιδικό τραγούδι από τη Νιγηρία με το όνομα Fanga Alafia (το συναντάμε λανθασμένα ως Funga Alafia). Τα παιδιά θα μάθουν το τραγούδι ρυθμικά, θα το τραγουδήσουν μελωδικά, θα μάθουν τις κινήσεις και θα διαβάσουν διαφορετικές παρτιτούρες ούτως ώστε να δημιουργήσουν ένα πλήρες σύνολο χορωδίας και ορχήστρας (ρυθμικά/μελωδικά κρουστά και body percussion). Σε αυτή τη δραστηριότητα συνδυάζονται ταυτόχρονα οι ρυθμικές αξίες, οι νότες, η ανάγνωση παρτιτούρας και η κινησιολογία, ενώ τα παιδιά διασκεδάζουν χορεύοντας και παίζοντας μουσική. Ταυτόχρονα, κάνουν και μια μικρή γνωριμία με τους ήχους άλλων χωρών. Οι παραπάνω έννοιες μπορεί να αποτελούν μέρος του ήδη διδαγμένου αντικειμένου στο οποίο κάνουμε εμβάθυνση (οπότε μπορούμε να χρησιμοποιήσουμε και τις παρτιτούρες) ή να είναι αντικείμενο που θέλουμε να διδάξουμε (οπότε μπορεί να είναι το μέσο μας για αυτό).

Μαθαίνοντας τις μουσικές φόρμες (Κατασκευή Flashcards και παιχνίδι αναγνώρισης)

    Διαβάζοντας εδώ "Παίζω με Μουσική" για διάφορες δραστηριότητες που έχουν στόχο την εκμάθηση της μουσικής φόρμας, κατασκεύασα κάρτες ούτως ώστε πριν διαβάσουμε τις γραφικές παρτιτούρες και παίξουμε/χορέψουμε τις μουσικές φράσεις να έχουμε κατανοήσει σωστά τις διαφορετικές μουσικές μορφές. Στη συνέχεια παίξαμε παιχνίδι συνδυασμού των ρυθμικών φράσεων με στόχο την αναγνώριση της μουσικής φόρμας J

Τι χρησιμοποιήσαμε:

o   Power Point για να δημιουργήσουμε τις κάρτες

o   Διαφορετικά σχέδια για να καθορίσουμε τα Α – Β – Γ – Δ κτλ.

o   Ρυθμικά ή μελωδικά όργανα

o   Ξυλομπογιές/Πεντάγραμμο

Στόχοι:

o   Να έρθουν τα παιδιά σε επαφή με τις μουσικές φόρμες

o   Η κατανόηση του μοτίβου

o   Η αναγνώριση ρυθμικών φράσεων

o   Η ενίσχυση της ενεργητικής ακρόασης

o   Η ενίσχυση της συγκέντρωσης και της συνεργασίας

o   Ο συναγωνισμός και το παιχνίδι

Ρυθμικά Flashcards με ψαράκια

   Η παρακάτω δραστηριότητα απευθύνεται σε παιδιά Α και Β Δημοτικού κυρίως, ούτως ώστε να έρθουν σε μια πρώτη επαφή με τις ρυθμικές αξίες μέσα από το παιχνίδι και τη ζωγραφική.

Δημιουργούμε καρτέλες με αχρωμάτιστα ψαράκια μέσα στα οποία τοποθετούμε τα ρυθμικά σύμβολα (ολόκληρο, μισό, τέταρτο, δύο όγδοα, παύση τετάρτου). Καλό είναι τα σύμβολα να βρίσκονται μέσα σε ένα πλαίσιο ώστε τα ψαράκια να μπορούν να χρωματιστούν εύκολα μετά (π.χ. σε ένα μικρό τετραγωνάκι). 

   Εκτυπώνουμε αρκετές κάρτες για να μοιράσουμε στα παιδιά. Η εκτύπωση μπορεί να είναι 6 ή 9 κάρτες σε ένα Α4 έγγραφο. Σε κάθε παιδί αντιστοιχούν 5 καρτέλες, αλλά για να παίξουμε παιχνίδια και να συνθέσουμε κομμάτι θα χρειαστούμε αρκετές παραπάνω κάρτες για να τους μοιράσουμε.

Τι χρησιμοποιήσαμε:

o   Power Point για τη δημιουργία των Flashcards

o   Εικόνες clipart από ψαράκια διαφόρων ειδών

o   Ρυθμικές αξίες (μπορούμε να τις δημιουργήσουμε μόνοι μας ή να αποθηκεύσουμε εικόνες με αυτά που θέλουμε από το διαδίκτυο. Μπορείτε να βρείτε εικόνες εδώ: Μουσικά Σύμβολα για κατέβασμα)

o   Μικρές ομάδες παιδιών για τη δημιουργία μουσικών μέτρων

o   Χρώματα (ξυλομπογιές κατά προτίμηση)

o   Πεντάγραμμο

o   Το σώμα μας

o   Μουσικά όργανα

Μαθαίνοντας το ρυθμό με τη βοήθεια των φρούτων

Τα μικρότερα παιδιά του Δημοτικού (πολλές φορές και τα μεγαλύτερα!) δυσκολεύονται να αντιληφθούν πρακτικά τις ρυθμικές αξίες. Με τη βοήθεια γνωστών φρούτων και flashcards που δημιουργήθηκαν στο power point μαθαίνουμε πρώτα με παλαμάκια και τραγούδι και στη συνέχεια με τα μουσικά όργανα να διαβάζουμε τις περισσότερες ρυθμικές αξίες. Τις καρτέλες μπορείτε να τις φτιάξετε πολύ εύκολα, εάν όμως δυσκολεύεστε ή έχετε απορίες μπορώ να σας βοηθήσω.

Τι χρησιμοποιήσαμε:

o   Power Point για να φτιάξουμε τα Flashcards

o   Εικόνες φρούτων (φρουτοσαλάτα, μήλο, σύκο, πορτοκάλι,)

o   Το σώμα μας

o   Μουσικά όργανα (Orff και φλογέρες) 

Στόχοι:

o   Να έρθουν τα παιδιά σε επαφή με τις βασικές ρυθμικές αξίες

o   Να μπορέσουν να παίξουν και να συλλαβίσουν τις ρυθμικές αξίες

o   Να έρθουν σε επαφή με τα μουσικά σύμβολα

o   Να γνωρίσουν την παρτιτούρα

o   Να δημιουργήσουν δικούς τους ρυθμικούς συνδυασμούς και παρτιτούρα

o   Να συνεργαστούν σε μικρές ομάδες δημιουργώντας το δικό τους ρυθμικό κομμάτι

o   Να έρθουν σε επαφή με πιο σύνθετους ρυθμικούς συνδυασμούς

Διαθεματικότητα:

Γλώσσα/Μαθηματικά/Μελέτη Περιβάλλοντος/Εικαστικά/Αγγλικά
/Ευέλικτη Ζώνη (Σώμα, υγεία κτλ.)